సాలూరు చినగురువుగారు

సీ.

తే.గీ

అనే పద్యంలో సరస్వతీదేవి చేతిలో ఆభరణంగా భాసించే వీణ సరససంగీత ప్రసారములు చేయుచుండగా, కోయిల తీయని కంఠస్వరం వీణానాదంలో లీనమై ప్రతిధ్వనులు నింపుతోందని, ఆమె ముంజేతి కంకణములు తాళగతితో ముక్తాయి తెలుపుతున్నాయని నాద రూపిణి, నాద వంద్య, నాద భాసిని అయిన సకల లోక జనని -సరస్వతిదేవిని స్తుతించారు.
ఉ.

పద్యంలో సరస్వతిని తల్లిగా భావించి మదంబ శారదాంబ అని సంబోధించి మనోహరమైన మృదుమధురమైన గాత్రంతో శ్రుతిపేయంగా తాళం స్థిరమైన విధంగా, స్వరరాగ భావయుక్తంగా ఉండే కీర్తనలతో నిన్ను స్తుతిస్తానని అని ఆమెకు వాగ్దానం చేసారు. గాయకులైనవారు శృతి, లయ, భావం అన్నిటినీ స్పష్ట పరిచేలా పాడాలని ఆయన భావించారు.
సీ.

తే.గీ

పద్యంలో సరస్వతీ దేవి తన సృష్టిలో ఒక్కొక్కరికి ఒక్కొక్క ప్రత్యేకతనిచ్చి ఎలా గౌరవిస్తుందో వర్ణించారు శాస్త్రిగారు. రూపానికి సంబంధించిన సొగసుల గురించి వర్ణించిన తర్వాత గాయకుని జేసి జ్ఞానభాస్కరుజేసి, కవివరుని జేసి సాత్విక ప్రవరుజేసి.. అని ఒక్కొక్కరి వ్యక్తిత్వాన్ని ఆమె ఎలా తీర్చుతుందో చెప్పి అట్టి దేవిని శరణు కోరుతూ శరణు ముఖజిత శశిబింబ శారదాంబ అని శరణా గతి మార్గాన్ని అవలంబించారు.

తన అనుభవసారంగా బ్రతుకు భారమయిన విధాన్ని వర్ణిస్తూ…
చం.

అని తన వేదనను తల్లిగా నమ్మిన దేవితో తలపోసుకుంటారు. ఆనాటి విద్వాంసులు కర్ణాటక సంగీతాన్ని హార్మోనియం అనుసరించదని భావించేవారు. ప్రభుత్వం కూడా హార్మోనియం ప్రయోగాన్ని ఆకాశవాణి కార్యక్రమాలలో నిషేధించింది. శాస్త్రిగారికి హార్మోనియం అత్యంత ప్రియమైనది. హార్మోనియంని తాము నిరసించినా శాస్త్రిగారు దానిని విడవక పోవడం కొందరు విద్వాంసులు ఈసడించారు.

సరస్వతీదేవి తరువాత ఆయన పద్యాలలో ప్రధాన వస్తువుగా హరిభజన కనిపిస్తుంది. హరిభజన చేయడంలో కలిగే గొప్ప ఆనందాన్ని సౌఖ్యాన్ని వర్ణిస్తూ – అందరు సంతోషం కలిగిస్తాయని అనుకునే వస్తువులను ఉపమానాలుగా పేర్కొంటూ, నిజానికి వాటినుంచి కలిగే సుఖం కన్నా హరిభజనలోనే హాయి హాయి అనిపించే ఆనందం ఉందని వర్ణిస్తారు.

సీ.

తే.గీ.

మనసుకు ఎంతో ఆనందాన్ని, సుఖపారవశ్యాన్ని కలిగించే విషయాలను ఉపమానాలుగా తీసుకొని నిజానికి ఇవన్నీ ఇచ్చే సుఖం కన్నా హరిభజనే మనసుకు హాయినిచ్చేది అని నిర్ణయిస్తారు. అలాగే-

సీ.

హరిభజన గొప్పదని చెప్పడం కోసం ఎంచుకున్న ఉపమానాలలో ఎంతో కొత్తదనం కనిపిస్తుంది. ఇవి శాస్త్రిగారి కల్పనా చతురతకు నిదర్శనాలు.

తే.గీ.

ఈ జగములో గొప్పధర్మాలని చెప్పబడేవాటి అన్నిటి కన్నా, ఆఖరుకు ఈ జగమంతటికన్నా హరిభజనకు మాత్రమే మనసుకు సాంత్వనం కలిగించి హాయి హాయనిపించేలా చేయగలిగే శక్తి కలిగినదని నమ్మే పరమ భక్తుడిగా సీతారామశాస్త్రిగారు ఈ పద్యంలో కనిపిస్తారు.

భక్తితోపాటు వైరాగ్య భావాలు కూడా శాస్త్రిగారి రచనలలోకనిపిస్తాయి. ఎంతో గాఢమైన జీవితానుభవంతో తీవ్రమైన అంతస్సంఘర్షణ పొంది జీవితం పట్ల వైరాగ్యం ప్రదర్శించిన ఒకయోగిలా, ఒక ప్రవక్తలా ఆయన కనిపించేవారని, మహా సిద్ధుల సమక్షంలో కలిగే ఒకమహదానందం ఆయనని దర్శించడంలో కలిగేదని ఆయన శిష్యులు, సన్నిహితులు భావించారు. ఆయనలోని ఈ వేదాంత ధోరణి కనిపించే పద్యాలు కొన్ని ఇక్కడ చూడవచ్చు.

కేవలం లౌకికమయిన సుఖాలకోసం, ఎంత సంపాదించినా చేత నిలువని ధనార్జన కోసం, కళల విలువ తెలియని మూర్ఖులను ఆశ్రయించవలసిన స్ధితిని, సుఖసంతోషాలకు దూరమై, దేశాలు పట్టుకొని తిరుగుతూ కుటుంబజీవనానికి దూరం కావలసి వచ్చిన తన దుర్గతిని ఛీ అని ఖండిస్తూ రచించిన పద్యం ఇది –

శా.

తన జీవితంలో అనుభవించిన సుఖదుఃఖాలను వర్ణిస్తూ, లౌకికమయిన ఈ జీవితంలోనుండి శాశ్వతానందం పొందే అవకాశం జార విడుచుకొని, యవ్వనకాలం అంతా వృధాగా గడిపి ఆ పరలోకంలో ఏమి ఫలితం పొంద దలచుకున్నావు అంటూ –

సీ.

తే.గీ